Veel mensen ervaren in de winter stijvere spieren of meer lichamelijke klachten. Maar komt dat echt door de kou? En wat kunt u doen om soepel en veilig te blijven bewegen? We vroegen het aan Laura Sonneveld, fysiotherapeut in het IJsselland Ziekenhuis.

“Kou zorgt niet direct voor stijve spieren.”

Hoewel veel mensen dat denken, is er volgens Laura geen direct wetenschappelijk verband tussen kou en stijve spieren. “Er is geen bewijs dat kou op zichzelf spieren stijver maakt,” legt zij uit. “Wel kan het zo zijn dat u bij kou onbewust uw spieren aanspant, bijvoorbeeld door te rillen. Dat kan tijdelijk een gevoel van stijfheid geven.”

Wat volgens haar een veel grotere rol speelt, is dat mensen in de winter vaak minder bewegen en meer binnen zitten. Daardoor voelt het lichaam minder soepel aan.

Komen klachten in de winter vaker voor?

Bij gezonde mensen ziet Laura geen toename van specifieke klachten in de winter. Bij sommige groepen ligt dat anders. “Mensen met artritis of reuma merken soms dat hun klachten toenemen bij koud, vochtig weer of bij een lage luchtdruk.” Bij mensen zonder onderliggende aandoeningen verandert er doorgaans weinig.

Wat doet kou met de doorbloeding en het herstel?

Bij kou reageren de bloedvaten door zich tijdelijk te vernauwen. “Daardoor kan de doorbloeding iets verminderen en worden afvalstoffen, zoals melkzuur, wat minder snel afgevoerd.” Zodra de koude prikkel verdwijnt, gebeurt juist het tegenovergestelde. “De bloedvaten zetten dan weer uit, waardoor er een verhoogde bloedstroom van zuurstofrijk bloed naar de spieren stroomt. Dat helpt bij het herstel.”

Waarom ontstaan blessures sneller in de winter?

Blessures ontstaan niet door de kou zelf, maar door hoe het lichaam reageert op kou in combinatie met beweging. “Als de lichaamstemperatuur daalt, kunnen spieren minder elastisch worden. Bij snelle, explosieve bewegingen, bijvoorbeeld tijdens sporten, neemt de kans op een verrekking dan toe. Een goede voorbereiding is daarom extra belangrijk.”

Wat helpt om spieren warm te houden en blessures te voorkomen?

Laura geeft een aantal praktische adviezen:

• kleed u goed aan
• blijf niet te lang in natte sportkleding
• neem de tijd voor een warming-up

Hoe ziet een goede warming-up in de winter eruit?

In de winter ligt de nadruk vooral op dynamisch bewegen. “Dynamisch rekken, zoals armcirkels, knieheffen of lunges met een draai, helpt om de spiertemperatuur te verhogen. Statisch rekken (een houding vasthouden) is minder geschikt aan het begin van een training. Het advies is om tijdens de warming-up én in rustmomenten in beweging te blijven.”

De rol van kleding en schoeisel

Goede sportkleding is in de winter geen luxe. “Zweet afvoerende en isolerende kleding zorgt ervoor dat het lichaam minder snel afkoelt. Dat verkleint de kans op blessures. Ook goed schoeisel helpt om veilig te blijven bewegen.”

Tips voor ouderen die stijver worden in de winter

Voor ouderen is het belangrijkste advies simpel maar effectief: “Blijf vooral in beweging, maar zorg dat u zich goed aankleedt, zeker bij vorst.” Regelmatig bewegen helpt om stijfheid te verminderen en het lichaam soepel te houden.

Wanneer naar de fysiotherapeut?

Laura benadrukt dat ‘winterklachten’ op zichzelf niet bestaan. “Een tijdelijk gevoel van stijfheid gaat meestal vanzelf over. Blijf vooral bewegen.” Houden klachten langer aan? “Als u wekenlang last blijft houden of twijfelt, kunt u altijd de fysiotherapeut om advies vragen.”

Blijf bewegen, ook in de winter

De kou hoeft geen reden te zijn om minder te bewegen. “Met goede kleding, een goede warming-up en regelmatige beweging blijft uw lichaam ook in de winter sterk en soepel.”