Voor veel vrouwen tussen de 40 en 60 jaar is de overgang een ingrijpende periode. Toch praten we er nauwelijks over. Vermoeidheid, opvliegers, somberheid, hartkloppingen – het zijn geen verzinsels, maar signalen van een lijf in verandering. “Vrouwen willen vaak alles zelf oplossen,” zegt overgangsverpleegkundige Marleen van het IJsselland Ziekenhuis. “Maar je hóéft het niet alleen te doen.”
Niet altijd zichtbaar, wel voelbaar
Hoewel de menstruatie vaak nog doorgaat, kan de overgang al begonnen zijn. Gynaecoloog Paula Schmitz legt uit: “De overgang is geen moment, maar een proces. De echte menopauze is pas na twaalf maanden zonder menstruatie, maar klachten ontstaan vaak al jaren daarvoor. En 63% van de vrouwen ervaart matige tot erge klachten.”
Volgens Marleen kunnen deze klachten behoorlijk uiteenlopen: “Opvliegers, vermoeidheid, hartkloppingen, angstklachten, droge huid, haaruitval, moeite om alles te blijven combineren. Veel vrouwen herkennen de samenhang met de overgang niet meteen.”
Mentale klachten: vaak miskend, maar zeer bepalend
De overgang raakt niet alleen je lichaam, maar ook je mentale welzijn. “De invloed op de psyche is heel groot,” benadrukt Marleen. “Zeker als je al een depressieve grondslag hebt, of bijvoorbeeld ADHD. Tijdens en na de overgang kan dit versterken. De hormonale schommelingen zorgen ervoor dat je gelukshormoon daalt – en dat voel je.”
Vrouwen kunnen te maken krijgen met angstklachten, stemmingswisselingen, huilbuien of een somber gevoel waar ze zelf geen grip op krijgen. Toch wordt deze kant van de overgang vaak onderschat.
“Veel vrouwen herkennen zichzelf niet meer,” vult Paula aan. “Ze raken sneller geïrriteerd, voelen zich opgejaagd of leeg, maar denken dat het aan henzelf ligt. Terwijl het gewoon bij de overgang hoort.”
Juist daarom is het belangrijk om deze klachten serieus te nemen. Want wie zich mentaal niet goed voelt, kan ook fysiek minder aan. En andersom geldt: erkenning en ondersteuning maken deze fase draaglijker – en zelfs waardevol.
Fabels en feiten
“Een van de grootste misverstanden,” vertelt Paula, “is dat je niet in de overgang kunt zijn als je nog menstrueert. Of dat je met een bloedtest precies kunt bepalen of je in de overgang zit – dat is dus niet zo.”
Ook leeft bij veel vrouwen de angst voor hormoontherapie. “Ze willen zich beter voelen, maar zien hormonen als iets gevaarlijks,” zegt Paula. “Terwijl: als je ze op de juiste manier gebruikt, zijn ze vaak veilig. En een ongezonde leefstijl heeft méér invloed op bijvoorbeeld borstkanker dan hormoontherapie.”
Je kunt zelf al veel doen
Volgens Marleen en Paula zijn aanpassingen in leefstijl vaak de eerste stap om klachten te verlichten:
- Beweeg regelmatig, vooral krachttraining
- Eet gezond, met voldoende eiwitten
- Vermijd alcohol, roken en overgewicht
- Zorg voor ontspanning en goede slaap
“Veel vrouwen weten niet dat leefstijl écht effect heeft,” zegt Marleen. “En ze onderschatten het risico op bijvoorbeeld botontkalking of hart- en vaatziekten ná de overgang.”
Een luisterend oor bij het Menopauze Spreekuur
Heb je veel klachten en kom je er zelf niet uit? Vraag dan je huisarts om een verwijzing naar het Menopauze Spreekuur in het IJsselland Ziekenhuis. Daar krijg je eerst een uitgebreide intake met een overgangsverpleegkundige. “We nemen de tijd voor je,” zegt Marleen. “Bij ons staat kwaliteit en aandacht centraal.”
Daarna volgt een gesprek met de gynaecoloog waarin passende oplossingen besproken worden. Soms kan hormoontherapie helpen, maar ook andere behandelopties komen aan bod. “Niet alles hoeft medisch,” vult Paula aan. “Het begint met erkenning van je klachten.”
Laat het niet sudderen
De overgang is een natuurlijke fase, maar dat betekent niet dat je klachten normaal moet vinden of moet negeren. Als je merkt dat je niet meer jezelf bent, trek dan aan de bel. Praat met je huisarts en vraag een verwijzing naar het Menopauze Spreekuur. Er is hulp beschikbaar – op maat, met aandacht, en vooral met begrip.
Je hoeft het niet alleen te doen. Want goed voor jezelf zorgen, begint met luisteren naar je lichaam.